45–50 erkek ve 40–44 kadın ayakkabılarında uzunluk artarken tarak çevresi ile ayak sırtı hacmi aynı oranda büyümeyebilir. Bu sayfa, büyük ayağı yalnız santimetreyle değil; en, çevre ve konturpiye ölçüsüyle eşleştirmek isteyenler için hazırlanmıştır.
Büyük numarada uzunluk, genişlik ve hacim aynı ölçü değildir
Ayak uzunluğu topuk ile en uzun parmak arasındaki mesafeyi verir. Tarak genişliği, başparmak ve küçük parmak kökü hizasında yatay olarak ölçülür. Hacim ise bu iki boyutun üzerine ayağın çevresel ve dikey yapısını ekler. Bu nedenle aynı uzunluğa sahip iki ayaktan biri standart bir kalıpta rahat ederken diğeri ayak sırtından veya tarak çevresinden baskı hissedebilir.
Konturpiye, ayağın üst bölümündeki en yüksek hattı ve bu bölgenin çevresini anlatan ayakkabıcılık terimidir. İngilizce teknik kaynaklarda instep height ve instep girth ayrı ölçüler olarak görülebilir. Konturpiye yüksekliği dikey mesafeyi, konturpiye çevresi ise ayağın altından başlayıp üst bölümden dolaşan çevresel ölçüyü ifade eder.
Ayak ölçülerinin karşılaştırılması
| Ölçü | Nereden alınır? | Kalıpta neyi etkiler? | Tek başına yeterli mi? |
|---|---|---|---|
| Ayak uzunluğu | Topuktan en uzun parmak ucuna | Temel numara | Hayır; en ve hacim eksik kalır |
| Tarak genişliği | Parmak kökleri hizasında yatay mesafe | Ön bölüm açıklığı | Hayır; çevre aynı olmayabilir |
| Tarak çevresi | Metatars başlarının çevresinden | Sayanın ön hacmi | Topuk ve konturpiye ayrıca gerekir |
| Konturpiye yüksekliği | Zeminden ayak sırtının en yüksek noktasına | Dil, bağcık ve üst saya boşluğu | Çevre ölçüsüyle birlikte okunur |
| Konturpiye çevresi | Ayağın altı ve sırtı çevresinde mezurayla | Toplam orta ayak hacmi | Modelin kapanma yapısı da önemlidir |
Aynı uzunluk, farklı hacim
İki ayak da 28 cm olabilir. Birinde düşük ayak sırtı ve dar topuk, diğerinde yüksek konturpiye ve geniş tarak bulunabilir. Aynı numara etiketi iki profile eşit uyum sağlamaz.
Yüksek kavis ile yüksek konturpiye
Ayak tabanındaki kavis yüksekliği ile ayakkabının üst sayasına temas eden ayak sırtı yüksekliği aynı kavram değildir. Biri diğerinden otomatik olarak çıkarılamaz.
Hacim uyumsuzluğu hangi işaretlerle görülür?
Bağcık kanatlarının olağandan fazla ayrılması, dilin yana kaçması, saya üzerinde tarak hizasında gerilim çizgileri oluşması veya ayağın üstünde uyuşma hissedilmesi yetersiz hacme işaret edebilir. Tersine, bağcıklar tamamen kapanmasına rağmen topuğun oynaması ve ayağın ayakkabı içinde öne kayması fazla hacim belirtisi olabilir. Belirti tek başına tanı değildir; farklı kalıpla yapılan yürüyüş denemesiyle doğrulanır.
Ölçüm hangi koşullarda anlamlı olur?
- Ayak, vücut ağırlığı taşırken ve düz zeminde ölçülmelidir.
- Her iki ayak ayrı kaydedilmeli; uzunluk ve çevre bakımından daha büyük olan taraf göz ardı edilmemelidir.
- Mezura cilde gömülmeden, fakat boşluk bırakmadan dolaştırılmalıdır.
- Şişlik gün içinde değişiyorsa ölçüm, ayakkabının çoğunlukla kullanılacağı saate yakın yapılmalıdır.
Hakemli bir 3B ayak morfolojisi çalışması; ayakkabı tasarımı için uzunluk, ön ve arka genişlik, konturpiye yüksekliği ve çevre ölçülerinin birlikte bilgi verdiğini bildirir. Çalışmanın yöntem ve bulguları ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi PMC arşivinde açık erişimlidir.
Büyük ayak neden yalnız ölçek büyütülerek karşılanamaz?
Büyük numara kalıbında topuk yuvası, tarak merkezi ve bağcık kapanma hattı aynı anatomik oranı korumalıdır. Sadece tabanı uzatan bir model parmakta boşluk bırakırken ayak sırtını sıkabilir. En, çevre ve derinlik verilerinin birlikte okunması; özellikle yüksek konturpiyeli veya yayılan ayaklarda numara büyütme yanılgısını önler.
Dünya Sağlık Örgütü’nün terapötik ayakkabı teknik belgesi de ayakkabının ayağın biçimine uymasını, hareketi sınırlamadan güvenli biçimde tutmasını ve gerekirse ek derinlik sunmasını temel tasarım ölçütleri arasında sayar: WHO teknik şartname taslağı.
Model uygulamalarını karşılaştırmak için: geniş taraklı ayaklara yönelik gündelik ayakkabı incelemesi.
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır. Uzunluk topuktan en uzun parmağa olan mesafeyi; hacim ise tarak çevresi, konturpiye yüksekliği ve ayağın ayakkabı içinde kapladığı üç boyutlu alanı anlatır.
Tarak genişliği ayağın en geniş bölümündeki yatay mesafedir. Tarak çevresi ise aynı bölgenin üstünden ve altından dolaşan ölçüdür; bu nedenle yumuşak doku ve ayak yüksekliği hakkında ek bilgi verir.
Mezura ayağın üstündeki en yüksek noktadan tabanın altına doğru çevrilir ve sıkıştırmadan okunur. Ölçüm ayakta, vücut ağırlığı verilmişken ve her iki ayakta ayrı yapılmalıdır.
Aynı değildir. Ayak sırtı ayakkabının üst yüzüyle temas eden hacmi, kavis ise tabanın iç bölümündeki anatomik yayı tanımlar; biri yüksekken diğeri normal olabilir.
Tarak çevresi, topuk eni, parmak dizilimi ve konturpiye hacmi farklı olabilir. Aynı nominal numara bu profillerde farklı basınç noktaları ve farklı topuk tutuşu oluşturur.
Ayaklar gün içinde bir miktar genişleyebildiği için ölçümün öğleden sonra veya akşam, normal kullanım koşullarına yakın zamanda yapılması uygundur. Sabah ve akşam ölçüleri belirgin farklıysa büyük değer alışveriş kontrolünde dikkate alınır.
Hayır; geniş burunlu bir kalıp ayak sırtında yeterli dikey alan bırakmayabilir. Bağcık açıklığı, dil yapısı ve toplam iç hacim ayrıca incelenmelidir; G, H ve Ekstra H seçenekleri de üretici içinde denenerek doğrulanır.
48 numara yalnız uzunluğu belirtir; tarak çevresi üreticinin genişlik tablosuyla ayrıca eşleştirilir. Ölçü tablo sınırındaysa saya esnekliği kadar topuk sabitliği ve parmak kökü hizası da denenmelidir.
Bağcıklı modeller açıklığı kademeli ayarlamaya izin verdiği için yüksek ayak sırtında avantaj sağlayabilir. Ancak dil altındaki dikiş, bağ hattının açıklığı ve vamp yüksekliği uygun değilse bağcık tek başına yeterli olmaz.
Aynı üreticinin sisteminde Ekstra H genellikle G'den daha fazla en veya üst hacim sunar; farkın miktarı modele göre değişebilir. İriadam'ın kendi tasarladığı G, H ve Ekstra H kalıplarında seçim, ayak çevresi ve mağaza provasıyla teyit edilebilir.
Çorapla deneme yapılmalı; parmak önünde hareket payı kalırken topuk yukarı kalkmamalı ve ayak sırtı sıkışmamalıdır. Kışlık çorap nedeniyle bir tam numara büyütmek yerine modelin hacim ve astar kalınlığı kontrol edilir.